A terapia é unha linguaxe

Fai uns anos, chegou a min unha frase sinxela: "A mediciña é Unha". Segundo a definición de "Unha" é " Sen diferenzas en si mesmo que permitan establecer divisións". Iso coincidía coa visión do antigo paradigma holístico, no que corpo, psique e contorna eran divisións imaxinarias que agochaban a certeza de que o corpo non enferma sen que tamén o fagan a mente e a contorna, entendida ésta última como todo o que influe sobre o ser humano, dende o medio ambiente ata o medio social, pasando pola alimentación e o campo cultural. 

Botando man do senso común, o deterioro do medio ambiente, afecta a nosa saúde, xa que nutrímosnos, respiramos e bebemos deste. E igualmente, a calidade das nosas relacións interpersoais afecta importantemente ao noso estado de ánimo e, polo tanto, á nosa saúde. Así mesmo, as convencións culturais, coma por exemplo o machismo, afectan o benestar das persoas que o sufren.

A mediciña antigamente unificaba campos tan diversos coma a astroloxía, as matemáticas e as humanidades na arte da curación. Crían que o ser humano era máis que un corpo e o espectro de coñecementos para comprender esta complexidade era a máxima posible. Iso contrasta co reduccionismo que se instauró a partires de Descartes, onde o ser humano entendeuse só coma un corpo e a suma das suas partes. Dende ese intre, a mediciña afastouse do humanismo e da contorna, e cebouse de se mesma, orixinando especialidades que entenderan e atenderan ás partes dese corpo. Deixouse os estados anímicos para outra disciplina, a psicoloxia. E a contorna para a ecoloxía.

A universalización dos coidados da saúde, trouxo consigo a comercialización deses coidados, coa introducción masiva de fármacos. Pílulas e bebedizos custeados polos sistemas nacionáis de saúde para ir capeando síntomas sen investir moito tempo en dar consellos ou escoitar á persoa enferma. Unha mediciña de masas necesaria para permitir universalizar a asistencia, pero que pervertiu o concepto de mediciña. Por unha banda, a gratuidade do servizo contribuiu a restarlle valor entre xs usuarixs; e por outra banda, reduciu a impersonal relación terapéutica entre paciente e médico a unha breve narración dos síntomas para obter un tratamento. E como titulo esta reflexión, a terapia é unha linguaxe, é unha vía de comunicación entre axudante e solicitante de axuda. É algo máis que asistir a un corpo. Algo máis que atender e tratar uns síntomas para acalalos. Certo que o corpo "fala" a través deles, pero se somos máis que corpos, escoitar o que hai máis alá deses síntomas, non só é bo, senón que é imprescindíbel para chegar a sua causa e poder tratala para aspirar a curar, non só a paliar síntomas. Esta é a vocación das terapéuticas chamadas alternativas, establecer linguaxes que comuniquen, non só o terapeuta co corpo da persoa atendida, senón coa sua integridade física, emocional, mental e ambiental. 

Dende que me iniciei neste apaixonante mundo da terapéutica, aprendín algúns destes linguaxes. Aprendín das artes curativas da acupuntura oriental, do coñecemento da ayurveda. Aprendín a tratar doenzas e enfermidades con imáns, con remedios florais, con homeopatía, coas mans ou cunha axeitada elección dos alimentos e dos nutrintes. Pero sobre todo, aprendín a escoitar e ver á persoa que pide axuda. Aprendín que me ensinaban e que a terapéutica ten moito de pedagoxía. Só quen está en disposición de aprender, pode sandar.

A pesares da grande variedade de terapias existentes, ningunha é mellor ou peor que outras, o mesmo que non hai idiomas mellores ou peores. Todos sirven ao mesmo fín, comunicar. Todas as terapias sirven ao mesmo fín, sandar. É a persoa que exerce de terapeuta quen fai boa a terapia en función da calidade da sua mensaxe e da sua habelencia de transmitilo. A clave para recibir axuda é a boa elección, non da terapia, senón da persoa que vai tratar coa persoa enferma, o confidente que vai a escoitar a nosa historia e da cal extraerá a mellor mediciña: a nosa verdade.